1928: Το δίδαγμα της νήσου Πάλμας και το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Η απόφαση του ελβετικού διαιτητή Μαξ Χούμπερ το 1928, που έδωσε την νίκη στην Ολλανδία επί του νησιού Πάλμα (Μιανγκάς), θέτει ένα ξεκάθαρο όριο: μια διεθνής συνθήκη δεν μπορεί να δημιουργήσει ή να παραχωρήσει δικαιώματα τρίτων κρατών χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Η αρχή αυτή, που βρέθηκε στην απόφαση του Χούμπερ, επανέρχεται στη σύγχρονη σκηνή με την επανεξέταση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019, το οποίο η Λιβύη ενέκρινε πρόσφατα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση το καταδικάζει ως παράβαση του δικαίου της θάλασσας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων.

Το 1928, η διαφορά για την κυριαρχία της Πάλμας προέκυψε αφού η Ισπανία, με τη Συνθήκη των Παρισίων του 1898, παρέδωσε τις Φιλιππίνες (και το νησί) στις ΗΠΑ, ενώ η Ολλανδία ισχυριζόταν το δικαίωμά της.

Ο Χούμπερ τόνισε ότι η ισπανική παραχώρηση δεν περιλάμβανε ρητά το νησί, και έτσι η Ολλανδία διατήρησε την κυριαρχία της.

Η απόφαση δεν αφαίρεσε τη Συνθήκη των Παρισίων, αλλά αποδείχθηκε ότι μια διμερής συμφωνία δεν μπορεί να "εξαπλωθεί" σε περιοχές που δεν έχουν ρητά καλυφθεί, ούτε να παραχωρήσει δικαιώματα σε τρίτα κράτη.

Αυτή η νομική προοπτική είναι ιδιαίτερα σημαντική για το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο προβλέπει κοινές δραστηριότητες στην αμφιλεγόμενη θάλασσα μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, στην ανακοίνωσή της, υπέδειξε ότι το μνημόνιο παραβιάζει το άρθρο 34 της Σύμβασης της Βιέννης του 1969, που απαγορεύει τη δημιουργία δεσμεύσεων για τρίτα κράτη χωρίς τη συγκατάθεσή τους.

Η λήψη της απόφασης από τη λιβυκή Βουλή αφορά μόνο τη δική της αποδοχή- δεν λύνει τις ενστάσεις που εγείρονται από το διεθνές δίκαιο και τα δικαιώματα άλλων χωρών, όπως η Ελλάδα, που παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις.

Η ιστορική αυτή παραλληλία δείχνει ότι οι διεθνείς συμφωνίες πρέπει να εξετάζονται με προσοχή όχι μόνο για το τι λένε, αλλά για το τι **δεν** καλύπτουν. Η Ελλάδα, ως γειτονική χώρα με έντονα συμφέροντα στη Μεσόγειο, έχει λόγο να ελέγξει π