Η Διάσκεψη της Γιάλτας, η οποία σφράγησε τη νίκη των Συμμάχων στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, σχεδίαζε αρχικά να πραγματοποιηθεί και στην Κύπρο, τότε βρετανική αποικία, σύμφωνα με πρόσφατα αποκαλυφθέντα αμερικανικά διπλωματικά αρχεία.
Η προοπτική μιας "συνάντησης της Κύπρου" με τους τρεις κορυφαίους ηγέτες, Στάλιν, Τσώρτσιλ και Ρούζβελτ, έδειχνε πόσο στρατηγική ήταν η θέση του νησιού, αλλά η τελική επιλογή έπεσε στην κριμαία Γιάλτα.
Τα έγγραφα της αμερικανικής σειράς FRUS αποδεικνύουν ότι η Κύπρος εμφανίστηκε στις συζητήσεις ήδη το 1943, όταν οι Συμμαχικές δυνάμεις προσπαθούσαν να βρουν ασφαλή και κεντρική τοποθεσία για την πρώτη τους κορυφαία συνάντηση.
Ο Τσώρτσιλ, σε ένα μυστικό σημείωμα, πρότεινε την ιδέα να συγκεντρωθούν σε λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου, μεταξύ των οποίων η Κύπρος, εκμεταλλευόμενη τη γεωστρατηγική της θέση και την δυνατότητα να παρέχει αυστηρή μυστικότητα.
Τον Οκτώβριο του 1944 η πρόταση ενισχύθηκε: σε απόρρητο τηλεγράφημα, ο Τσώρτσιλ διαβεβαίωσε τον Ρούζβελτ ότι το νησί ήταν έτοιμο να φιλοξενήσει την κορυφαία συνάντηση, προσφέροντας "πλήρη ασφάλεια και άριστες συνθήκες".
Η Κύπρος, όμως, έμεινε εκτός διαλόγου, κυρίως λόγω της ακατάβλητης επιμονής του Στάλιν να κρατήσει τη συνάντηση σε σοβιετικό έδαφος, κοντά στη Μαύρη Θάλασσα, όπου θα μπορούσε να ελέγξει καλύτερα το περιβάλλον.
Αν και η Κύπρος δεν έφτασε ποτέ στην τελική λίστα, η ιστορική αυτή "σχεδίαση" αποδεικνύει το πόσο κρίσιμη θεωρήθηκε η γεωπολιτική της θέση. Η ανακάλυψη των εγγράφων ρίχνει φως σε μια "παράλληλη" πορεία της σύγχρονης ιστορίας, που θα μπορούσε να έχει αλλάξει το χάρτη των διπλωματικών αποφάσεων του πολέμου.
1. Αν η Γιάλτα είχε γίνει Κύπρος, θα είχαμε σήμερα ένα μνημείο στο Λεμεσό αντί για τη Ρωσία;
2. Πόσο "συμβατικό" είναι να στέλνουμε κρυφά τηλεγραφήματα για να κερδίσουμε το έδαφος μιας συνάντησης;
0 Σχόλια