Ρέκβιεμ για το Κυπριακό Μουσείο

Βρέθηκα μαζί με πολλούς το βράδυ της περασμένης Κυριακής στο Κυπριακό Μουσείο για να παρακολουθήσω την παράσταση της ΣΕΖΟΝ Γυναίκες βασισμένη επάνω στο βιβλίο "Stone Blind" της Νatalie Haynes. Το σκηνικό της παράστασης ήταν το Κυπριακό Μουσείο.

Περπάτησα ξανά και ξανά τις ψηλοτάβανες αίθουσες με τις παλιές βιτρίνες, άκουγα ηθοποιούς να διηγούνται τον μύθο της Μέδουσας και του Περσέα, έβλεπα τη μεγαλοπρέπεια της πέτρινης και της μαρμάρινης ιστορίας της Κύπρου.

Σκέφτηκα πόσο λίγο γνωστή είναι η ιστορία αυτού του μαγικού κτιρίου που μας μεγάλωσε, οι θεσπέσιοι κήποι του, η αύρα που εκπέμπει, ένα κτίριο που κράτησε σιωπηλά και ταπεινά το πολύτιμο παρελθόν μας χωρίς εξάρσεις και ακροβατισμούς.

Η ίδρυση του Κυπριακού Μουσείου πάει πίσω στον Ιούνιο το 1882, αποτέλεσμα ενός υπομνήματος που υπέβαλαν στον Αρμοστή Sir Robert Biddulph Βρετανοί και μια κυπριακή ελίτ διανοουμένων.[1] Το υπόμνημα εγκρίθηκε και μαζί του γεννήθηκε η Επιτροπεία του Μουσείου για να το πραγματοποιήσει.

Την ιδέα ίδρυσης ενός μουσείου στο νησί διεκδίκησε ο γνωστός αρχαιοκάπηλος Max Ohnefasch-Richter που ισχυρίστηκε ότι εκείνος την είχε και μάλιστα είχε ζητήσει τη συμπαράσταση της Βρετανίας.

Αυτό που πραγματικά υποκίνησε τη συγγραφή του υπομνήματος ήταν η επιστολή της 10ης Μαΐου 1882 από τον Horatio Herbert Kitchener, αξιωματικό του βρετανικού στρατού, στον εκδότη της εφημερίδας Cyprus Herald.

Ο Kitchener βρισκόταν τότε στην Κύπρο για τη χαρτογράφηση του νησιού, έβλεπε τι γινόταν με την αρχαιοκαπηλία και πρότεινε μια σειρά από πρακτικές εισηγήσεις για την ίδρυση ενός μουσείου.

Η κατάσταση ήταν ιδιαίτερα προβληματική, επειδή οι Βρετανοί διατήρησαν για περισσότερο από δύο δεκαετίες τον οθωμανικό νόμο του 1874. Σύμφωνα με αυτόν, τα ευρήματα μοιράζονταν μεταξύ κυβέρνησης, ιδιοκτήτη της γης και ανασκαφέα.

Η δυνατότητα αγοράς γης και διενέργειας ανασκαφών διευκόλυνε έτσι τη συγκέντρωση κυπριακών αρχαιοτήτων στα χέρια ξένων. Το 1905 ψηφίστηκε νέος νόμος που όριζε ότι οι αρχαιότητες ήταν περιουσία τους κράτους και απαγόρευε τις παράνομες ανασκαφές.

Μετά τη δημοσίευση της επιστολής μια αντιπροσωπεία επισκέφθηκε τον Αρμοστή με υπόμνημα για την Ίδρυση ενός 'Μουσείου για την Αρχαία Τέχνη'.