Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Ώρα για αποφάσεις στα 12 ναυτικά μίλια;

Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης αποδέχθηκε, στις 20 οκτωβρίου, το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, δημιουργώντας νέο σημείο αναφοράς στη διαμάχη για τα θαλάσσια σύνορα της Ανατολικής Μεσογείου.

Η κίνηση δεν αλλάζει τις γεωγραφικές πραγματικότητες, αλλά ενισχύει τη στρατηγική της Άγκυρας να εδραιώσει τις διεκδικήσεις της στην περιοχή.

Η Αθήνα, που θεωρεί το μνημόνιο παραβίαση του διεθνούς δικαίου, κηρύσσει αντίδραση, ενώ η Κωνσταντινούπολη το βλέπει ως επιβεβαίωση της δικής της θέσης.

Η εξέλιξη αυτή θέτει ξανά το ερώτημα: ήρθε η ώρα η Ελλάδα να προχωρήσει στην επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, αφήνοντας πίσω τη μακρά πολιτική της αναμονής; Η απάντηση δεν είναι απλή.

Η χώρα πρέπει να αξιολογήσει το νομικό της βάθος, τις στρατηγικές συνέπειες και το πιθανό αντίκτυπο στις σχέσεις με τη γειτονική Τουρκία, η οποία έχει δηλώσει ότι η επέκταση πέραν των 6 ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο θα μπορούσε να θεωρηθεί αιτία πολέμου.

Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, κάθε παράκτιο κράτος δικαιούται να καθορίσει τη χωρική του θάλασσα μέχρι τα 12 ναυτικά μίλια, με πλήρη κυριαρχία πάνω στο νερό, τον αέρα και τον βυθό.

Η Ελλάδα έχει ήδη εφαρμόσει αυτό το δικαίωμα στο Ιόνιο Πέλαγος το 2021, δείχνοντας ότι δεν πρόκειται για θεωρητική υπόθεση, αλλά για πρακτική δυνατότητα.

Αντίθετα, η Τουρκία, παρόλο που έχει επεκτείνει τα δικά της χωρικά ύδατα στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μεσόγειο, αντιδρά σκληρά στην ελληνική επέκταση στο Αιγαίο, αναφέροντας ένα ψήφισμα του 1995 που θεωρεί την κίνηση ως "casus belli".

Η αντιφατική αυτή στάση ενισχύει το επιχείρημα της Αθήνας ότι η διαμάχη δεν περιορίζεται σε τεχνικές λεπτομέρειες ναυσιπλοΐας, αλλά αποτελεί προσπάθεια περιορισμού των ελληνικών επιλογών.

Ωστόσο, η απόφαση για επέκταση πρέπει να συνοδεύεται από σαφή στρατηγική, προσεκτικό σχεδιασμό και εκτίμηση των γεωπολιτικών συνεπειών, ώστε η κίνηση να μην μετατραπεί σε πηγή εντάσεων.