Μέτοχος, αλλά όχι "ανοιχτό βιβλίο"

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έδωσε τέλος σε μια μακρά διαμάχη σχετικά με το πόσο ανοιχτά πρέπει να είναι τα στοιχεία των μετόχων εταιρειών.

Στην απόφασή της C‑798/24 (υπόθεση Jautiva), το Δικαστήριο τόνισε ότι η προστασία των προσωπικών δεδομένων υπερτερεί της αδιάκριτης δημοσιοποίησης, ακόμη και όταν πρόκειται για μετόχους μειοψηφίας σε δημόσιες εταιρείες.

Η απόφαση επηρεάζει άμεσα τα εταιρικά μητρώα των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου, και θέτει νέες γραμμές για το τι μπορεί, και τι δεν μπορεί, να θεωρηθεί "εταιρική διαφάνεια".

Η υπόθεση ξεκίνησε στη Λετονία, όπου δεκαεπτά μικρομετόχοι προσέφυγαν στο Συνταγματικό Δικαστήριο, αμφισβητώντας έναν νόμο που επέτρεπε την ελεύθερη πρόσβαση σε ολόκληρα προσωπικά τους στοιχεία, ονοματεπώνυμο, στοιχεία ταυτοποίησης, διεύθυνση, καθώς και τις ποσότητες και την αξία των μετοχών τους.

Τα δεδομένα ήταν διαθέσιμα σε οποιονδήποτε μέσω διαδικτύου και μπορούσαν να ληφθούν μαζικά χωρίς κανέναν έλεγχο.

Το ΔΕΕ κατέληξε στο ότι η ευρωπαϊκή οδηγία για το εταιρικό δίκαιο (2017/1132) δεν επιβάλλει την υποχρέωση δημοσιοποίησης τέτοιων πληροφοριών για όλους τους μετόχους, αλλά μόνο για εκείνους που κατέχουν θέσεις διαχείρισης ή ελέγχου.

Στο επίκεντρο της απόφασης βρέθηκαν οι αρχές του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και των άρθρων 7‑8 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Η ελεύθερη πρόσβαση σε προσωπικά στοιχεία χωρίς περιορισμούς θεωρήθηκε σοβαρή παραβίαση του δικαιώματος στην ιδιωτική ζωή.

Παρόλο που η διαφάνεια, η καταπολέμηση του ξεπλύματος χρήματος και η προστασία τρίτων παραμένουν σημαντικοί στόχοι, η Ευρωπαϊκή Δικαστική Αρχή τόνισε ότι η πρόσβαση πρέπει να είναι "αναλογική" και περιορισμένη σε άτομα ή φορείς που αποδεικνύουν έννομο συμφέρον.

Για την Κύπρο, η απόφαση σηματοδοτεί μια προοπτική αλλαγή στη λειτουργία του Εφόρου Εταιρειών. Οι τοπικές αρχές θα πρέπει να επανεξετάσουν τις πρακτικές δημοσιοποίησης των δεδομένων των μετόχων, ώστε να συμμορφώνονται με το νέο ευρωπαϊκό πρότυπο.

Η προοπτική είναι ότι οι μετοχές θα παραμένουν ορατές, αλλά τα προσωπικά στοιχεία θα προστατεύονται, περιορίζοντας την ανεξέλεγκτη εξαγωγή τους από μη εξουσιοδοτημένους χρήστες.