Τεχνητή Νοημοσύνη στα δικαστήρια: Ποιες χρήσεις δεν επιτρέπονται σε δικαστές

Το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και το Ανώτατο Δικαστήριο κυπριακής δικαιοσύνης έδωσαν χτες τον επίσημο "Οδηγό Τεχνητής Νοημοσύνης για τα Δικαστήρια".

Στο έγγραφο καθορίζεται με σαφήνεια τι επιτρέπεται και τι όχι όταν οι δικαστικοί λειτουργοί χρησιμοποιούν αλγορίθμους: η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να βοηθά σε διοικητικές εργασίες, αλλά δεν μπορεί να "βγάζει" αποφάσεις, να διαμορφώνει νομική συλλογιστική ή να αξιολογεί αποδεικτικό υλικό.

Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την πρώτη ευρωπαϊκή προσπάθεια να "πιάσει" στα χέρια της δικαιοσύνης την ευθύνη για τη σωστή χρήση των ψηφιακών εργαλείων.

Σύμφωνα με τις νέες οδηγίες, η χρήση AI για την εκπόνηση δικαστικών αποφάσεων ή για την ανάλυση αποδείξεων θεωρείται ακατάλληλη. Οι δικαστές μπορούν να αξιοποιήσουν τα συστήματα μόνο ως βοηθητικό μέσο, π. χ.

για την αναζήτηση σχετικών νομοθετικών κειμένων ή για την οργάνωση υποθέσεων, αλλά η τελική "συμπερασματική" εργασία πρέπει να παραμένει αποκλειστικά ανθρώπινη.

Η λογική είναι απλή: η δικαιοσύνη πρέπει να παραμένει διαφανής, αμερόληπτη και υπεύθυνη απέναντι στα δικαιώματα των πολιτών.

Ο οδηγός δεν είναι απλώς προτεινόμενος, είναι δεσμευτικός. Η παράβαση των κανόνων μπορεί να θεωρηθεί πειθαρχικό αδίκημα, ανάλογα με τις περιστάσεις. Με άλλα λόγια, οι δικαστικοί λειτουργοί δεν μπορούν να "αποδείξουν" ότι η AI τους βοήθησε, εάν η τελική απόφαση παραβιάζει τις νέες οδηγίες.

Η έκδοση του εγγράφου ευθυγραμμίζεται με τον ευρωπαϊκό Κανονισμό AI (2024/1689) και με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (GDPR).

Επίσης, λαμβάνονται υπόψη οι διατάξεις του Κυπριακού Σύνταγματος, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των ευρωπαϊκών πλαισίων για την ηθική χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα δικαστήρια.

Έτσι, η προσπάθεια δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνολογία, αλλά ενσωματώνει και τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα.